බුද්ධිමතුන්ගේ සැකැස්ම
බුද්ධිමතුන්ගේ සම්භවය - අන්තෝනියෝ ග්රාම්ෂි
පරිවර්තනය: තමලු මලිත්ත පියදිගම
බුද්ධිමතුන් යනු ස්වයංපාලිත, ස්වාධීන සමාජ කණ්ඩායමක් ද, නැති නම් සියලු සමාජ කණ්ඩායම්වලට ඒවාට ආවේණික විශේෂිත බුද්ධිමතුන් කාණ්ඩයක් සිටිනවා ද? විවිධ බුද්ධිමය කාණ්ඩයන් බිහිවීමේ සැබෑ ඓතිහාසික ක්රියාවලිය මෙතෙක් ගෙන ඇති විවිධ ස්වරූපයන් නිසා මෙම ගැටලුව සංකීර්ණ වේ.
මේ ස්වරූපවලින් වඩාත් ම වැදගත් වන්නේ දෙකකි.
සෑම සමාජ කණ්ඩායමක්ම [2] ආර්ථික නිෂ්පාදන ලෝකය තුළ තමන් ඉටුකරන අත්යවශ්ය කාර්යභාරය මත පදනම්ව සම්භවය වන විට, එයත් සමඟ ම ඓන්ද්රිය ලෙස, බුද්ධිමතුන් කාණ්ඩ එකක් හෝ කිහිපයක් බිහි කරගන්නා අතර එම බුද්ධිමතුන් කාණ්ඩ අදාළ සමාජ කණ්ඩායමට සමජාතීයත්වයක් හා ආර්ථික මෙන් ම සාමාජයීය හා දේශපාලනික ක්ෂේත්රවල ඊට පැවරෙන කාර්යභාරය ගැන දැනුවත්කමක් ද ලබා දෙයි. ධනවාදී ව්යවසායකයා ඔහු සමඟ ම කාර්මික තාක්ෂණඥයා, ආර්ථික විශේෂඥයා, නව සංස්කෘතියක සැලසුම්කරුවන්, නව නීති පද්ධතියක සැලසුම්කරුවන් ආදීන් නිර්මාණය කරයි. යම් විධායක හා තාක්ෂණික (එනම් බුද්ධිමය) ධාරිතාවක් තිබීම මඟින් ව්යවසායකයා ම සමාජ විග්රහයෙහි ඉහල මට්ටමක් නිරූපණය කරන බව මතක තබා ගත යුතු ය: ඔහුට තමන් වැඩකරන, හැඩගස්වන ක්ෂේත්රයෙහි මෙන් ම අඩු තරමින් ආර්ථික නිෂ්පාදනයට වඩාත් කිට්ටු අනික් ක්ෂේත්රවලවත් යම් තාක්ෂණික දැනුමක් තිබිය යුතු ම ය; ඔහු ප්රජාවන්ගේ සංවිධායකයකු විය යුතු ම ය; ඔහු තම ව්යාපාරයෙහි ආයෝජකයන් සහ තම නිෂ්පාදනවල පාරිභෝගිකයන් ආදීන්ගේ විශ්වාසයෙහි සංවිධායකයා විය යුතු ය. සියලු ම ව්යවසායකයන් නො වුණත්, අවම වශයෙන් ඔවුන්ගෙන් ඉහල ම ගණයේ කොටසක්වත් තම පන්තියේ ප්රසාරණයට හිතකර වාතාවරණ සකසා ගැනීම සඳහා, රාජ්ය යාන්ත්රණය දක්වා වූ සංකීර්ණ යාන්ත්රණ සියල්ලෙන් හෙබි සමස්ත සමාජය සංවිධානය කීරීමේ විභවයකින් සමන්විත විය යුතු ය; අඩු තරමින් ඔවුන්ට ව්යාපාරයෙන් බාහිර සමස්ත සම්බන්ධතා පද්ධතිය සංවිධානය කිරීමේ කාර්යය පැවරිය හැකි නියෝජිතයන් (මේ සඳහා විශේෂීකරණය කළ සේවකයන්) තෝරාගැනීමට ශක්යතාවක්වත් තිබිය යුතු ය. ඕනෑ ම නව සමාජ පන්තියක් එයත් සමඟ ම නිර්මාණය කරගන්නා හා එහි වර්ධනය සමඟ ම විකාසනය කරගන්නා ඓන්ද්රිය බුද්ධිමතුන් යනු බොහෝ සෙයින් අදාළ සමාජ පන්තිය විසින් ඉස්මතු කරන නව සමාජ ස්වරූපයේ මූලික ක්රියාකාරකමෙහි යම් කිසි ආංශික ස්වරූපයක් සඳහා විශේෂීකරණය වූවන් බව නිරීක්ෂණය වේ.
වැඩවසම් රදලයන්ට පවා යම් තාක්ෂණික ධාරිතාවක් හා මිලිටරි ධාරිතාවක් තිබූ අතර වැඩවසම් ක්රමය අර්බුදයට යාම හරියට ම ඇරඹෙන්නේ ප්රභූ තන්ත්රයට තාක්ෂණික-මිලිටරි ධාරිතාවෙහි ඒකාධිකාරය අහිමි වූ මොහොතිනි. එහෙත් වැඩවසම් සමාජයේ හා ඊට පෙර තිබූ සම්භාව්ය සමාජයෙහි බුද්ධිමතුන්ගේ බිහිවීම වෙන ම අධ්යයනය කළ යුත්තකි: මෙම බුද්ධිමතුන් බිහිවීම හා විකාසනය වීම සිදුවූයේ අනිවාර්යයෙන් ම සංයුක්තව අධ්යයනය කළ යුතුව ඇති ක්රම සහ විධි අනුව ය. එම නිසා ප්රවේණිදාස ප්රජාව, නිෂ්පාදන ක්ෂේත්රයෙහි අත්යවශ්ය කාර්යයක් කළ ද, ස්වකීය ඓන්ද්රිය බුද්ධිමතුන් පිරිසක් ගොඩනැඟුවේ හෝ යම් සාම්ප්රදායික බුද්ධිමතුන් පිරිසක් අන්තර්ග්රහණය කළේ හෝ නැත. එහෙත් අනෙක් සමාජ කණ්ඩායම් තම බුද්ධිමතුන් බහුතරයක් ලබාගත්තේ ප්රවේණිදාසයන් අතරෙනි. සාම්ප්රදායික බුද්ධිමතුන්ගෙන් විශාල කොටසකට ද ප්රවේණිදාස සම්භවයක් තිබුණි.
කෙසේ වෙතත්, සියලු ම අනිවාර්ය සමාජ කණ්ඩායම් ඉතිහාසයෙහි පැනනැඟුණේ ඊට පෙර පැවති ආර්ථික ව්යුහය තුළ ය. මෙහි ප්රතිඵලයක් ලෙස (අඩු තරමින් මේ දක්වා පැවති සියලු ඉතිහාසයන්හි) මේ කණ්ඩායම්වලට ඊට පෙර සිට පැවතෙන බුද්ධිමතුන් කාණ්ඩ මුණ ගැසුණි. එම නිසා ඉතා ව්යාකූල හා රැඩිකල් දේශපාලන, සාමාජයීය වෙනස්කම් මධ්යයෙහි පවා බුද්ධිමතුන් කාණ්ඩවල ඓතිහාසික අඛණ්ඩත්වයක් නිරූපණය වන්නාක් මෙන් දිස් වේ.
මෙයින් ඉතා ම දර්ශීය බුද්ධිමත්තු කාණ්ඩය වන්නේ පැවිද්දෝ ය. ඔවුහු බොහෝ කලක් තිස්සේ වැදගත් සේවාවන් ගණනාවක ඒකාධිකාරය දැරූ හ. (ඉතිහාසයේ දීර්ඝ කාල පරිච්ඡේදයක් ම යම් ප්රමාණයකින් හැඩගැස්වුණේ මේ ඒකාධිකාරය මඟිනි.) එම සේවාවන් අතර ආගමික දෘෂ්ටිවාදය, එනම් එම යුගයෙහි දර්ශනය හා විද්යාව, එමෙන් ම පාසල්, අධ්යාපනය, සදාචාරය, යුක්තිය, අසරණසරණය, පින්කම් ආදී දේ වේ. පැවිද්දන්ගේ කාණ්ඩය යනු ඉඩම්හිමි රදලයන්ට ඓන්ද්රියව බැඳුණු බුද්ධිමතුන් කාණ්ඩය ලෙස සැලකිය හැකි ය. එය අධිකරණ බලයෙන් රදලයන්ට සම තත්ත්වයක වූ අතර, රදලයන් සමඟ වැඩවසම් භූමි අයිතිය සහ දේපළ හා සබැඳුණු රාජ්ය වරප්රසාද ද බෙදා ගත්තේ ය. එහෙත් උපරිව්යුහ ක්ෂේත්රයෙහි පැවිද්දන් දැරූ ඒකාධිකාරය [1] ඔවුන් පවත්වාගත්තේ අරගල රහිතව හෝ සීමාවලින් තොරව හෝ නො වේ. එම නිසා විවිධ ආකාරයෙන් (මේ ආකාර සමීපව සංයුක්තව අධ්යයනය කළ යුතු ය) තවත් කාණ්ඩ බිහි වී වර්ධනය වූයේ, පරමත්වය දක්වා වර්ධනය වෙමින් පැවති රජුගේ මධ්යගත බලයේ ශක්තිය හා ආශිර්වාදය සහිතව ය. එහෙයින් අපට ඔවුන්ට අනන්ය වූ වරප්රසාදයන්ගෙන් යුත් ලෝගුවේ ප්රභූන් (Nobles of the Robe) [3], එනම් පරිපාලකයන් පැලැන්තියක්, පඬිවරුන් හා විද්යාඥයින්, න්යායිකයන්, ගිහි දාර්ශනිකයන් ආදීන් බිහි වීම හමු වේ.
සටහන
මේ විවිධ සාම්ප්රදායික බුද්ධිමත්තු කාණ්ඩ එක්තරා සාමූහික හැඟීමකින් ඔවුන්ගේ නො බිඳුණු ඓතිහාසික අඛණ්ඩත්වයක් හා ඔවුන්ගේ විශේෂ සුදුසුකම් සමූහයක් පිළිබඳ හඟිත්. එහෙයින් ඔවුහු තමන් අධිපති සමාජ කණ්ඩායමෙන් ස්වාධීනව ස්වයංපාලිත වන්නේ යැයි කියා සිටිති. මේ ස්වයං-නිරූපණය දෘෂ්ටිවාදී දේශපාලනික ක්ෂේත්රයට බලපෑම් කිරීමෙන් තොර නො වේ. මේ බලපෑම් විවිධ මට්ටම්වලින් වැදගත් වේ. සමස්ත විඥානවාදී දර්ශනය ම මේ බුද්ධිමතුන්ගේ සමාජ සංකීර්ණයෙහි ස්ථාවරයට පහසුවෙන් සම්බන්ධ කළ හැකි ය; එමෙන් ම බුද්ධිමතුන් ස්වාධීන, ස්වයංපාලිත, තමන්ගේ ම වූ චරිතයකින් හෙබි අය ලෙස තමතමන්ව දකින මනෝරාජික සමාජ ප්රකාශනයක් ලෙස එය අර්ථදැක්විය හැකි ය.
කෙසේ වෙතත් යම් කෙනකු දකිනු ඇත්තේ පාප්වරයා හා පල්ලියේ නායක ධූරාවලිය තමන් අග්නෙලි [4] හා බෙන්නි [5] යන සෙනෙට් සභිකයන් දෙදෙනාට සම්බන්ධ වන ප්රමාණයට වඩා ක්රිස්තුස්වහන්සේට හා අපෝස්තලුවරුන්ට සම්බන්ධ යැයි සලකන නමුත් ජෙන්ටීලේ [6] හා ක්රෝචෙ [7] එසේ නොවන බවයි. උදාහරණ ලෙස ක්රෝචෙ තමා ඇරිස්ටෝටල්ට හා ප්ලේටෝට සමීපව සම්බන්ධ යැයි සිතුව ද ඔහු ඇත්තෙන් ම අග්නෙලි හා බෙන්නි සෙනට් සභිකයන් සමඟ තම සම්බන්ධය සඟවන්නේ නැත. යමකුට ක්රෝචෙගේ දර්ශනයේ වඩාත් වැදගත් ම ලක්ෂණය හඳුනාගත හැක්කේ මෙහි දී ය.
බුද්ධිමතා යන පදයෙහි උපරිම කෙළවර කුමක් ද? යමකුට බුද්ධිමතුන්ගේ විවිධාකාර, විෂම වූ ක්රියාකාරකම් එක ලෙස ගොනු කරගනිමින් ඒ අතරම ඔවුන් අනෙක් සමාජ කණ්ඩායම්වල ක්රියාකාරකම්වලින් අත්යවශ්යයෙන් වෙන් කරගත හැකි ඒකායන නිර්ණායකයක් තිබේ ද? මට පෙනෙන ආකාරයට ප්රචලිත ම වැරදි ක්රමවේදය වන්නේ මේ නිර්ණායකය උදෙසා බුද්ධිමය ක්රියාකාරකම්වල නිසග ස්වභාවය දෙස ම බලනවා විනා ඒ වෙනුවට, එම ක්රියාකාරකම් (සහ ඒවා නියෝජනය කරන කණ්ඩායම්) පොදු සමාජ සමබන්ධතා සංකීර්ණය තුළ පිහිටා ඇති ආකාරයට පාදක වූ සමස්ත සම්බන්ධතා පද්ධතිය දෙස නො බැලීමයි. ඇත්තෙන් ම උදාහරණයක් ලෙස අයකු කම්කරුවකු හෝ නිර්ධනයකු බවට පත්වන්නේ ඔහු අතින් හෝ උපකරණවලින් හෝ කරන වැඩ නිසා නොව, ඔහු මේ වැඩ යම් විශේෂිත තත්ත්ව හා විශේෂිත සමාජ සම්බන්ධතා තුළ කිරීම නිසා ය. (තනිකර කායික ම වූ ශ්රමයක් නොමැති ය යන්නට හා ටේලර්ගේ පුහුණු ගෝරිල්ලා [8] යෙදුම පවා එක් දෙසකට ඇති සීමා දැක්වීමට යෙදූ හුදු රූපිකයකි යන්නට අමතරව ඉතා ම යාන්ත්රික හා පහත් කොට සලකන කාර්යයන් ද ඇතුළත්ව ඕනෑම කායික වැඩකට යම් අවම තාක්ෂණික සුදුසුකමක් ඇත, එනම්, අවම නිර්මාණාත්මක බුද්ධිමය ක්රියාකාරකමක් ඇත.) තව ද අප මීට පෙර ද දුටු ලෙස ව්යවසායකයා ඔහුගේ කාර්යය වෙනුවෙන් යම් බුද්ධිමය ස්වරූපයකින් යුත් සුදුසුකම් යම් ප්රමාණයක් යම් තරමකට ලබා ගත යුතු ම වන නමුත් ඔහුගේ සමාජ කාර්යභාරය නිර්ණය වන්නේ මේවායින් නොව, කර්මාන්තය තුළ ව්යවසායකයාගේ ස්ථානය හැඩගස්වන සාමාන්ය සමාජ සම්බන්ධතාවලිනි.
සියලු මිනිස්සු බුද්ධිමත්තු ය කියා එහෙයින් යමකුට කිව හැකි ය: එහෙත් සෑම මිනිසාට ම සමාජයෙහි බුද්ධිමතුන්ගේ කාර්යය පැවරෙන්නේ නැත.
යම් අයකු බුද්ධිමතුන් හා නො-බුද්ධිමතුන් වෙන් කරන විට, ඔහු ඇත්තෙන් ම සලකා බලන්නේ බුද්ධිමතුන්ගේ වෘත්තීයමය කාණ්ඩයේ සෘජු සමාජ කාර්යය ගැන පමණි. එනම් ඔහුගේ මනසෙහි කිරා මැන බැලෙන්නේ අදාළ පුද්ගලයන්ගේ විශේෂ වෘත්තියමය ක්රියාකාරකම, බුද්ධිමය විග්රහ කිරීම දිශාවට වේ ද, මාංසපේශි-ස්නායු මෙහෙයවීම දිශාවට වේ ද යන්න ය. මෙයින් අදහස් වන්නේ අයකුට බුද්ධිමතුන් ගැන කිව හැකි වුව ද නොබුද්ධිමතුන් ගැන කිව නො හැකි බව ය. ඒ නොබුද්ධිමතුන් නොමැති බැවිනි. බුද්ධිමය-මෂ්තිෂ්ක විග්රහය හා මාංසපේෂි-ස්නායු මෙහෙයවීම අතර සම්බන්ධය පවා සැමවිටම ඒකාකාර නො වන නමුත් ඒවා යම් බුද්ධිමයක කර්තව්යයක විවිධ තීව්රතාවයන් ය. සකලවිධ බුද්ධිමය සහභාගී වීම්වලින් තොර කිසිදු මිනිස් ක්රියාකාරකමක් නැත: හෝමෝ ෆාබර් (තනන මිනිසා Man the maker) හොමෝ සාපියන්ස්ගෙන් (බුද්ධි මිනිසාගෙන්) වෙන් නො වේ. ඕනෑ ම මිනිසෙක්, අවසන් වශයෙන්, සිය වෘත්තීය ක්රියාකාරිත්වයෙන් පරිබාහිරව, යම් ආකාර බුද්ධිමය ක්රියාකාරකම්වල නියැලෙයි. එනම් ඔහු දාර්ශනිකයෙකි, කලාකරුවෙකි, රසවතෙකි, ලෝකයක් ගැන යම් සංකල්පනයක් දරන්නෙකි, සදාචාරය ගැන සවිඥානික දැක්මක් ඇත්තෙකි, එනිසා ම ඔහු ලෝකය පිළිබඳ සංකල්පනයක් පවත්වා ගැනීමට හෝ වෙනස් කිරීමට දායක වේ, එනම් නව චින්තන විධි ගෙන එයි.
එබැවින් නව බුද්ධිමතුන් කාණ්ඩයක් බිහි කිරීමේ ගැටලුව තුළ, මාංසපේශි-ස්නායු මෙහෙයවීම සමඟ බුද්ධිමය ක්රියාකාරකම් දක්වන සම්බන්ධතාවය නව සමතුලිතයක් කරා ගෙන යමින්, භෞතික හා සමාජයීය ලෝකය නිරන්තරයෙන් නවෝත්පාදනය කරනා සාමාන්ය ප්රායෝගික ක්රියාකාරිත්වයෙහි අංගයක් වශයෙන් මාංසපේශි-ස්නායු මෙහෙයවීම ම සම්පූර්ණ නව ලෝකයක් සංකල්පනය කිරීමේ පදනම බව සනාථ කරමින්, සියල්ලන් තුළ ම යම් ප්රමාණයකින් පවතින බුද්ධිමය ක්රියාකාරකම් විචාරාත්මකව විග්රහ කිරීම ඇතුළත් වේ. සාම්ප්රදායිකව හා ඉතා සරලමතිකව බුද්ධිමතුන් ගණයා හඳුන්වාදෙනු ලබන්නේ ලියන කියන මිනිසා, දාර්ශනිකයා, කලාකරුවා ආදීන්ගෙනි. එම නිසා, ලියන කියන මිනිසුන්, දාර්ශනිකයන්, කලාකරුවන් ලෙස තමන් හඳුන්වාගන්නා මාධ්යවේදීහු සැබෑ බුද්ධිමතුන් ලෙස තමන්ව සලකාගැනීම ද සිදු කරති. වර්තමාන ලෝකයේ, ඉතා ම ප්රාථමික හා අසමර්ථ මට්ටම්වල සිට පවා කාර්මික ශ්රමයට බැඳුණු තාක්ෂණික අධ්යාපනය නව බුද්ධිමතුන් ගණයේ පදනම සැකසීම අනිවාර්ය ය.
මේ පදනමින්, Ordine Nuovo සතිපතා සඟරාව [9] නව බුද්ධිමයවාදයක් (intellectualism) ගොඩ නැඟීම හා එහි නව සංකල්ප හඳුනාගැනීම කෙරෙහි යොමු විය. මෙය සාර්ථක වූයේ එම නිසා පමණක් ම නොව එවැනි සංකල්පනයක් සැඟවුණු අභිලාෂයයන්ට අනුරූප වීමත් ප්රායෝගික ජීවිතය වර්ධනය කිරීම කෙරෙහි ඒකාත්මික වීමත් නිසා ය. හැඟීම් හා ආශාවේ තාවකාලික බාහිර උත්ප්රේරකයක් පමණක් වන දෙඩුම් ශිල්පය [10] (Eloquence) තවදුරටත් නව බුද්ධිමතකු වීමේ ක්රමය විය නො හැකි ය. ඒ වෙනුවට ගොඩනඟන්නකු, සංවිධානය කරන්නකු, (හුදෙක් දෙඩුම් ශිල්පියකු නොවන බැවින් ද වියුක්ත ගණිත ආත්මය ඉක්මවා සිටියකු වන බැවින් ද) ස්ථිරසාර ඒත්තු ගන්වන්නකු ලෙස ප්රායෝගික ජීවිතයට සක්රියව මැදිහත්වීම එම ක්රමය වනු ඇත; ඔහු තාක්ෂණික-ශ්රමයෙන් තාක්ෂණික-විද්යාවට ද, ඉන්පසු ඓතිහාසික මානවවාදී සංකල්පනයට [11] ද යා යුතු ය. නැතිනම් ඔහු විශේෂඥයකු වන නමුත් විධායකයකු නො වේ. (විශේෂඥභාවය+දේශපාලනය)
එම නිසා බුද්ධිමය කාර්යයන් සඳහා ඓතිහාසිකව සැකසුණු විශේෂ කාණ්ඩ තිබේ. මේවා බිහි වූයේ සියලු සමාජ කණ්ඩායම් හා සම්බන්ධව නමුත් විශේෂයෙන් ම වඩා වැදගත් කණ්ඩායම් හා සම්බන්ධව ය. එහෙත් වඩාත් ම විහිදුණු හා සංකීර්ණ ලෙස මේ සම්බන්ධතා විකාසනය වූයේ ආධිපත්යය දරන සමාජ කණ්ඩායම සමඟ ය. ආධිපත්යය කරා වර්ධනය වන ඕනෑ ම කණ්ඩායමක වඩාත් ම වැදගත් ලක්ෂණය වන්නේ වඩාත් සාම්ප්රදායික බුද්ධිමතුන් අන්තර්ග්රහණය කරගැනීමට හෝ පරාජය කරගැනීමට දෘෂ්ටිවාදීව කරනා අරගලයයි. මේ අන්තර්ග්රහණය හා පරාජය කිරීම වඩාත් වේගවත් හා කාර්යක්ෂ්ම වන්නේ අදාළ කණ්ඩායම මීට සමගාමීව තමන්ගේ ම ඓන්ද්රිය බුද්ධිමතුන් විකාසනය කරගන්නා තරමට ය. පුළුල් අර්ථයෙන්, මධ්යකාලීන යුගයෙන් නික්මුණු සමාජයන්ගේ අධ්යාපන ක්රියාකාරකම්වල හා අධ්යාපන සංවිධානයේ දැවැන්ත වර්ධනය වර්තමාන ලෝකයේ බුද්ධිමය ක්රියාකාරකම් හා කණ්ඩායම් අත්කරගෙන ඇති වැදගත්කම ගැන දර්ශකයකි. එක් එක් පුද්ගලයාගේ බුද්ධිමයභාවය ගැඹුරු හා පුළුල් කිරීමේ උත්සාහයට සමගාමීව පටු විශේෂීකරණයන් බහුල කිරීමේ නැඹුරුවක් ද ඇත. මෙය සකල විද්යා තාක්ෂණ ක්ෂේත්රයන්හි ඊනියා විදග්ධ සංස්කෘතිය ප්රවර්ධනය කරන ව්යුහයන් දක්වා වූ සියලු මට්ටම්වල අධ්යාපන ආයතනවල දැකිය හැකි ය.
පාසල යනු විවිධ මට්ටම්වල බුද්ධිමතුන් වර්ධනය කරනා උපකරණයයි. පාසල් සංඛ්යාව හා ශ්රේණිගත කිරීම් මඟින් විවිධ රාජ්යවල බුද්ධිමය කාර්යයෙහි සංකීර්ණත්වය වාස්තවිකව මැන ගත හැකි ය: වඩාත් පැතිරුණු වපසරියක් අධ්යාපනයට ඇතුළත් වන තරමට, හා අධ්යාපන ආයතනවල සිරස් මට්ටම් වැඩි වැඩියෙන් ආවරණය වන තරමට, රාජ්යයක සංස්කෘතික ලෝකය හා ශිෂ්ටාචාරය ද සංකීර්ණ වේ. කාර්මික හා තාක්ෂණ ක්ෂේත්රයෙහි මීට සන්සන්දනයක් සොයාගත හැකි ය: රටක කාර්මීකරණය ඒ රට යන්ත්ර සෑදීම සඳහා යොදා ගන්නා යන්ත්ර, යන්ත්ර සෑදීම සඳහා යොදාගන්නා යන්ත්ර හා උපකරණ නිපදවීමට යොදාගන්නා වඩාත් නිරවද්ය උපකරණ ආදියෙන් කෙතරම් සමන්විත වේ ද යන්නෙන් මැන බැලිය හැකි ය. ආනුභවික විද්යා විද්යාගාර සඳහා උපකරණ සාදන හා ඒ උපකරණ පරීක්ෂා කොට බැලීමට උපකරණ තනනා රටවල් වඩාත් සංකීර්ණ තාක්ෂණික-කාර්මික ක්ෂේත්රයකින්, ඉහල ම මට්ටමේ ශිෂ්ටාචාරයකින් ආදියෙන් යුතු ය. මෙය බුද්ධිමතුන් සූදානම් කිරීමට හා ඔවුන් සූදානම් කරවන පාසල්වලට ද අදාළ වේ; පාසල් හා විදග්ධ සංස්කෘතික ආයතන එකිනෙකට සමරූපීව සැලකිය හැකි ය. මේ ක්ෂේත්රයෙහි පවා ප්රමාණාත්මකතාව ගුණාත්මකතාවෙන් වෙන් කළ නොහැකි ය. එම නිසා ප්රාථමික අධ්යාපනය හැකිතාක් උපරිමව පුළුල් කිරීමට හා ද්විතීයික (මධ්යම) ශ්රේණීන් සංඛ්යාත්මකව ප්රසාරණය කිරීමට අනුරූප වීමෙන් තොරව වඩාත් පිරිසිදු තාක්ෂණ-සංස්කෘතික විශේෂීකරණයක් ලබා ගත නො හැකි ය. තමන් කැමති ලෙස උසස් බුද්ධිමය සුදුසුකම් තෝරාගෙන වර්ධනය කොට ගැනීම සඳහා හැකි පුළුල් ම පදනමක් ලබා දීමේ අවශ්යතාවය (විදග්ධ සංස්කෘතිය හා ඉහල මට්ටමේ තාක්ෂණය සඳහා ප්රජාතන්ත්රවාදී ව්යුහයක් ලබා දීම) අවාසිවලින් තොර නො වේ: එමඟින් මධ්යම කාණ්ඩවල බුද්ධිමතුන්ට දරුණු විරැකියා අර්බුදයක් ඇතිවීමට ඉඩකඩක් නිර්මාණය වේ; සියලු නූතන සමාජවල මෙය සැබැවින් ම සිදු වී ඇත.
සංයුක්ත යථාර්ථයෙහි බුද්ධිමතුන් කාණ්ඩ විකසනය වීම සිදු වූයේ වියුක්ත ප්රජාතන්ත්රවාදී රාමුවක් යටතේ නොව ඉතා සංයුක්ත සාම්ප්රදායික ඓතිහාසික ක්රියාවලිවලට අනුකූලව බව මතක තබා ගත යුතුයි. සාම්ප්රදායිකව නිෂ්පාදන බුද්ධිමතුන් කාණ්ඩ මතු වී ඇති අතර මේවා ඉතිරි කිරීමෙහි විශේෂීකරණය වී ඇති කාණ්ඩවලට සමපාත වේ: එනම් සුළු හා මධ්ය පරිමාණ ඉඩම් හිමි ධනපතියන් හා සමහර සුළු හා මධ්ය පරිමාණ නාගරික ධනපතියන් ය. ආර්ථික ක්ෂේත්රයෙහි විවිධ (සම්භාව්ය හා වෘත්තීය) පාසල්වල විෂම ව්යාප්තිය හා මේ (බුද්ධිමතුන්) කාණ්ඩවල එක් එක් ප්රවර්ගවල අනේකවිධ අභිලාෂයන් අනුව විවිධ බුද්ධිමය විශේෂීකරණ ශාඛා තීරණය වී හෝ හැඩගැසී හෝ ඇත. එහෙයින් ඉතාලියේ පිටිසර ධනපතියන් මූලික වශයෙන් යම් යම් රාජ්ය නිලධාරීන් හා ස්වයං-වෘත්තිකයන් [12] බිහි කරන අතර නාගරික ධනපතියන් කර්මාන්ත සඳහා තාක්ෂණවේදීන් බිහි කරයි. මෙහි ප්රතිඵලයක් ලෙස ලෙස උතුරු ඉතාලිය මූලික වශයෙන් තාක්ෂණවේදීන් බිහි කරන අතර දකුණ නිලධාරීන් හා වෘත්තිකයන් බිහි කරයි.
බුද්ධිමතුන් හා නිෂ්පාදනය අතර සම්බන්ධතාවය, නිෂ්පාදනය හා මූලික සමාජ කණ්ඩායම් අතර සම්බන්ධය තරම් ඍජු නො වූ (අව්යවහිත නො වූ) සමස්ත සමාජ වියමනෙන් හා බුද්ධිමතුන් නිලධාරීන් ලෙස ක්රියා කරන සමාජ උපරිව්යුහ සංකීර්ණයන්ගෙන් මැදිහත් වූ (ව්යවහිත mediated) වක්ර එකකි. පහල සිට ඉහලට (අධෝව්යුහයෙහි සිට ඉහලට) කෘත්යයන් හා උපරිව්යුහයන් ශ්රේණිගත කිරීම මඟින් අයකුට විවිධ බුද්ධිමතුන් කාණ්ඩයන්ගේ ඓන්ද්රිය ගුණය [organicità] සහ යම් මූලික සමාජ කණ්ඩායමක් සමඟ ඔවුන්ගේ සම්බන්ධය මැන බැලිය හැකි ය. දැනට ප්රධාන උපරිව්යුහ මට්ටම් දෙකක් ලකුණු කළ හැකි ය: එකක් නම් සිවිල් සමාජය [13] හෙවත් සාමාන්යයෙන් පෞද්ගලික (private) ලෙස හඳුන්වන ප්රාණීන් සමූහය සහ අනෙක නම් දේශපාලනික සමාජය හෙවත් රාජ්යයයි. මේ මට්ටම් දෙක පිළිවෙළින් අධිපතිවාදී සමාජ කණ්ඩායම සමාජය පුරා පතුරවන හෙජමනියේ කාර්යයට ද, ඍජු ආධිපත්යය හෙවත් රාජ්යයේ හා නෛතික ආණ්ඩුවේ අණ දීමට ද අනුරූප වේ. මේ කාර්යයන් නිශ්චිතව ම සංවිධානාත්මක අතර එකිනෙකට සම්බන්ධ ය. බුද්ධිමතුන් යනු සමාජ හෙජමනියේ හා දේශපාලන ආණ්ඩුවේ පහල පෙළේ කාර්යයන් කරනා නියෝජිතයන් ය. සමාජ හෙජමනිය හා දේශපාලන ආණ්ඩුව යනු පිළිවෙළින්,
අධිපතිවාදී මූලික සමාජ කණ්ඩායම සමාජ ජීවිතය මත තබා ඇති සලකුණේ දිශානතිය වෙත මහ ජනයා ලබා දෙන නිරායාස අනුමැතිය; මේ අනුමැතියට ඓතිහාසිකව හේතු වී ඇත්තේ අධිපති සමාජ කණ්ඩායම නිෂ්පාදන ක්ෂේත්රයේ දරන ස්ථානය හා කෘත්යය නිසා අධිපති කණ්ඩායමට ලැබී ඇති වරප්රසාදය (සහ එහෙයින් ම ඇතිවූ ආත්මවිශ්වාසය) ය.
රාජ්යයේ බලහත්කාරී බලය, එනම් ක්රියාකාරීව හෝ නිෂ්ක්රියව හෝ අනුමැතිය ලබා නොදෙන කණ්ඩායම් නීත්යානුකූලව බලය යොදවා හික්මවීම; නිරායාස අනුමැතිය අසාර්ථක වන විධානයේ හා අධ්යක්ෂණයේ අර්බුදවල දී මේ යාන්ත්රණය සමස්ත සමාජය කෙරෙහි යෙදවීමට බලාපොරොත්තු වන්නකි.
මේ ආකාරයෙන් ප්රශ්නය ඉදිරිපත් කිරීම මඟින් බුද්ධිමතා යන සංකල්පයෙහි සැලකිය යුතු විස්තීරණයක් සිදු වන නමුත් මෙය යථාර්ථය ගැන සංයුක්ත විග්රහයක් ලබාගත හැකි එක ම ආකාරයයි. එමෙන් ම එය කුලය පිළිබඳව පූර්වෝකල්පනයන්ට ද පහර දෙයි. සමාජ හෙජමොනිය හා රාජ්ය ආධිපත්යය සංවිධානය කිරීමේ කාර්යයෙන් නිසැකව ම යම්කිසි ශ්රම විභේදනයක් ඇති කෙරෙන අතර එහෙයින් බැලූ බැල්මට අධ්යක්ෂණ හෝ සංවිධාන කාර්යයන්හි ලා නොගැනෙන සුදුසුකම් පවා ඇතුළත් සුදුසුකම් ධූරාවලියක් ඇති කරයි. උදාහරණයක් ලෙස, සමාජ හා රාජ්ය අධ්යක්ෂණයෙහි හස්තකාර්මික හා උපකරණ භාවිතය සහිත රැකියා ශ්රේණියක් ඇත. (විධායක නොවන, නිලධාරීන් නොවන රැකියා). අනෙක් වෙනස්කම් සේ ම මේ වෙනස්කම ද ලකුණු විය යුතු බව පැහැදිලි ය. ඇත්තෙන් ම බුද්ධිමය කාර්යයන් ද ඒවායේ අභ්යන්තර ස්වරූපය මත විවිධ මට්ටම්වලට බෙදිය යුත්තේ ඒවායේ ඉහල ම හා පහල ම අන්තයන් සැබෑ ගුණාත්මක වෙනසක් නිරූපණය කරන පරිදි ය: ඉහල ම මට්ටමේ දී විවිධ විද්යාවන්, දර්ශනය, කලාව ආදිය නිපදවන්නන් සිටිනු ඇති අතර පහල ම මට්ටමේ දී සුළු පරිපාලකයන් ද දැනට ම තිබෙන, සම්ප්රදායික, සම්මුච්ඡිත දැනුම් සම්පත සන්නිවේදනය කරන්නන් ද සිටිනු ඇත.
මේ අර්ථයෙන් ගන්නා කල නූතන ලෝකයෙහි බුද්ධිමතුන් කාණ්ඩය පෙර නොවූ විරූ ප්රසාරණයකට ලක්ව ඇත. ප්රජාතන්ත්රවාදී-නිලධාරිවාදී ව්යුහය විසින් නිෂ්පාදනයෙහි සමාජ අවශ්යතා මඟින් සම්පූර්ණයෙන් යුක්ති යුක්ත නොකෙරෙන එහෙත් අධිපති මූලික සමාජ කණ්ඩායමේ දේශපාලනික අවශ්යතාවලින් යුක්ති යුක්ත කෙරෙන කාර්යයන් විශාල ප්රමාණයක් බිහි කරනු ලැබ ඇත. එනිසා මේ ප්රජාව විසින් සිය තනතුරු දඩමීමා කරගෙන තමන් වෙනුවෙන් ජාතික ආදායමෙන් ඩැහැගනු ලබන විශාල පංගුව සලකා බැලීමෙන් යම් අයකුට ලෝරියාගේ [14] නිෂ්ප්රයෝජන වැඩකරන්නා පිළිබඳ සංකල්පය (නිෂ්ප්රයෝජන වන්නේ කාට සාපේක්ෂව ද? කවර නිෂ්පාදන මාතයකට සාපේක්ෂව ද?) යම් තරමකින් සනාථ කිරීමට හැකි වේ. ප්රජා සංවිධානය විසින් තනි තනි පුද්ගලයන් මානසිකව මෙන් ම ස්වකීය කුසලතාවලින් ද ඒකාකාරී ලෙස ප්රමිතිකරණය කරනු ලැබ ඇති අතර අනෙක් ප්රමිතිකරණය වූ ප්රජාවන්ට ද මෙය එසේ ම සිදුවී ඇත: වෘත්තීන්ගේ ආරක්ෂාව පිණිස ආයතනවල අවශ්යතාව ඇති කරන තරගය, විරැකියාව, පාසල්වල අධි-නිෂ්පාදනය, විගමනය ආදිය ඇතිව තිබේ.
නාගරික හා ග්රාමීය-වර්ගයේ බුද්ධිමතුන්ගේ ස්ථානගත වීමේ වෙනස්කම
නාගරික වර්ගයේ බුද්ධිමත්තු කර්මාන්ත සමඟ වර්ධනය වී ඒවායේ සෞභාග්යය සමඟ බද්ධ වී ඇත. ඔවුන්ගේ කාර්යභාරය හමුදාවේ සුළු මුලාදෑනීන්ගේ කාර්යභාරයට සන්සන්දනය කළ හැකි ය. නිෂ්පාදන සඳහා සැලසුම් ගොඩනැඟීමට ඔවුන් ස්වයංසිද්ධව මුල පුරන්නේ නැත. ඔවුන්ගේ කාර්යය වන්නේ උපකරණ සමඟ වැඩ කරන ප්රජාව හා ව්යවසායකයා අතර සම්බන්ධතාවය ආමන්ත්රණය කරමින්, වැඩෙහි මූලික පියවරවල් පාලනය කරමින්, කාර්මික ප්රධාන මාණ්ඩලිකය [15] තීරණය කළ නිෂ්පාදන සැලැස්ම ඍජුව ක්රියාත්මක කිරීමයි. සමස්තයක් වශයෙන් සාමාන්ය නාගරික බුද්ධිමතුන් බෙහෙවින් ප්රමිතිකරණය වී ඇති අතර ඉහල ම මට්ටමේ නාගරික බුද්ධිමතුන් වඩ වඩාත් ම කාර්මික ප්රධාන මාණ්ඩලිකය සමඟ ම අනන්ය වේ.
ග්රාමීය වර්ගයේ බුද්ධිමතුන් වැඩිමනත් වශයෙන් සාම්ප්රදායික ය, එනම් ඔවුහු ගැමි සුළු ධනේෂ්වර පන්තිය හා ධනවාදී ක්රමය යටතේ තව ම වර්ධනය වී සංචලනය නො වූ (විශේෂයෙන් කුඩා) නගරවල සුළු ධනේෂ්වර ප්රජාව සමඟ බද්ධ වී ඇත. මේ වර්ගයේ බුද්ධිමත්තු ප්රාදේශීය හා රාජ්ය පරිපාලනය සමඟ ගොවි ප්රජාව (pesants) සම්බන්ධ කරති (නීතිඥයන් හා නොතාරිස්වරුන් ආදීන්). වෘත්තීයමය මැදිහත් වීම දේශපාලනයෙන් වෙන් කිරීම අපහසු වීම හේතුවෙන් මේ කාර්යය නිසා ඔවුන්ට වැදගත් දේශපාලනික-සමාජ කෘත්යයක් පැවරී ඇත. තවදුරටත් ග්රාමීය බුද්ධිමතුන්ට (පූජකයා, නීතිඥයා, නොතාරිස්, ගුරුවරයා, වෛද්යවරයා ආදීන්ට) සමස්ත වශයෙන් සාමාන්ය ගොවියකුට වඩා ඉහල හෝ අඩු තරමින් වෙනස් හෝ ජීවන තත්ත්වයක් හිමිව ඇති අතර එහෙයින් එය ගොවියාට තමාගේ ඉරණමින් මිදීමට හෝ ඉන්නා තැනින් ඉහලට යාමට හෝ ඇති අභිප්රායට මගක් ලෙස දැකීමට සමාජ ආකෘතියක් නිරූපණය කරයි. ගොවියා සෑම විට ම තමාගේ එක් පුතකුටවත් බුද්ධිමතකු (විශේෂයෙන් පූජකයකු) විය හැකි යැයි සිතය; එනම් මහත්මයකු වී අනෙක් මහත්වරුන් සමඟ නිසැකයෙන් ම ඇති කරගැනීමට නියමිත සමාජ සම්බන්ධකම් මඟින් පවුලේ ආර්ථිකය සවිමත් කොට පවුලේ සමාජ තත්ත්වය ඉහල නැංවිය හැකි යැයි සිතයි. බුද්ධිමතා කෙරෙහි ගොවියාගේ ආකල්පය දෙබිඩි හා විසංවාදී ලෙස දිස්වේ. ඔහු බුද්ධිමතුන්ගේ සමාජ තත්ත්වයට හා සාමාන්යයෙන් රාජ්ය සේවකයන්ගේ සමාජ තත්ත්වයට ගෞරව කරන නමුත් සමහර අවස්ථාවල ඔහු එයට වෛර කරයි. එහි තේරුම වන්නේ ඔහුගේ ගෞරවය ඊර්ෂ්යාව හා තදබල කෝපය සමඟ මිශ්රව ඇති බවයි. බුද්ධිමතුන් කෙරෙහි ඇති මේ සඵල යටහත් පහත් භාවය සැලකිල්ලට ගෙන සංයුක්තව හා ගැඹුරෙන් විමර්ශනය නොකොට ගොවි ජීවිතයේ සාමූහිකත්වය හා එහි තුළ වර්ධනය වී ඇති බිජුවට තේරුම් ගත නො හැකි ය. ගොවි සමූහයාගේ සියලු ඓන්ද්රීය වර්ධනයන් එක්තරා මට්ටමක් දක්වා බුද්ධිමතුන්ගේ චලනයන් මත බද්ධව හා පරායත්තව ඇත.
නාගරික බුද්ධිමතුන් කෙරෙහි මෙය වෙනස් තත්ත්වයකි ය. කර්මාන්තශාලා තාක්ෂණවේදීන් උපකරණ හසුරුවන ප්රජාවට ඉහලින් කිසිදු දේශපාලන කෘත්යයක් අභ්යාස කරන්නේ නැත, අඩු තරමින් මෙය මේ වන විට පසු වී ගිය අවධියකි. සමහරවිට, මීට වඩා මෙය අනික් අතට සිදු වේ. එනම් උපකරණ හසුරුවන ප්රජාව හෝ අඩු තරමින් ඔවුන්ගේ ම ඓන්ද්රීය බුද්ධිමත්තු හෝ තාක්ෂණවේදීන් කෙරෙහි යම් දේශපාලන බලපෑමක් අභ්යාස කරති.
ප්රශ්නයේ මූලික හරය තවමත් සියලු මූලික සමාජ කණ්ඩායම්වල ඓන්ද්රීය ප්රවර්ගයක් වශයෙන් බුද්ධිමතුන් හා සාම්ප්රදායික ප්රවර්ගයක් වශයෙන් බුද්ධිමතුන් අතර විභේදනයයි. මේ විභේදනයෙන් ඉතිහාස පර්යේෂණ සඳහා ගත හැකි ගැටලු හා ප්රශ්න පෙළක් ම පැන නඟී.
වඩාත් ම සිත් ඇද ගන්නාසුලු ගැටලුව වන්නේ, මේ දෘෂ්ටිකෝණයෙන් අධ්යයනය කළ විට, නූතන දේශපාලන පක්ෂය සම්බන්ධයෙන්, එහි සැබෑ ප්රභවය, වර්ධනයන් හා එය අත් කරගන්නා විවිධ ස්වරූපයි. බුද්ධිමතුන්ගේ ගැටලුව හා සම්බන්ධව දේශපාලන පක්ෂයේ ස්වභාවය කුමක් ද? මෙහිදී සමහර විභේදනයන් ලකුණු කළ යුතු ය.
සමහර සමාජ කණ්ඩායම් සඳහා දේශපාලන පක්ෂය යනු තමන්ගේ ම ඓන්ද්රීය බුද්ධිමතුන් ප්රවර්ගයක් නිෂ්පාදන තාක්ෂණ ක්ෂේත්රයෙහි පමණක් නොව ඍජුව දේශපාලන හා දාර්ශනික ක්ෂේත්රවල ද වර්ධනය කර ගැනීමේ විශේෂ ක්රමය මිස අන් කිසිවක් නො වේ. සමාජ කණ්ඩායමේ සාමාන්ය ස්වරූපය, එහි සැකැස්ම පිළිබඳ කොන්දේසි, එහි වගතුග හා වර්ධනය සැලකු කල මේ ආකාරයෙන් ගොඩනඟන බුද්ධිමතුන් ඇත්තෙන් ම වෙනත් ආකාරයකින් ගොඩනඟා ගත නො හැකි ය.
සියලු කණ්ඩායම් සඳහා, දේශපාලන පක්ෂය යනු, හරියට ම, රාජ්යය දේශපාලන සමාජය මත වඩා සංස්ලේෂීව හා මහා පරිමාණයෙන් කරන්නා වූ කෘත්යය ම සිවිල් සමාජය මත සිදු කරන යාන්ත්රණයයි. වෙනත් වචනවලින් කිවහොත්, යම් දෙන ලද කණ්ඩායමක ඓන්ද්රීය බුද්ධිමතුන් (වඩා ප්රමුඛ කොටස) සමඟ සාම්ප්රදායික බුද්ධිමතුන් වාත්තු කිරීම එහි වගකීමයි. මේ කාර්යය පක්ෂයේ මූලික කාර්යය වන ආර්ථික කණ්ඩායමක් ලෙස බිහිව වර්ධනය වූ සමාජ කණ්ඩායමකට අයත් වන සිය සාමාජිකයන් සුදුසුකම් ලත් දේශපාලන බුද්ධිමතුන් ද, නායකයන් (අධ්යක්ෂකයන්) ද සිවිල් හා දේශපාලන දෙයාකාර වූ සමස්ත සමාජයේ ඓන්ද්රීය වර්ධනයෙහි සියලු අත්යන්ත ක්රියාකාරකම් හා කාර්යයන් සංවිධානය කරන්නන් ද බවට පත් කිරීමට බෙහෙවින් අනුරූප වේ. ඇත්තෙන් ම රාජ්යය එයට අදාළ වඩා විශාල වපසරියේ කරනවාට වඩා සම්පූර්ණ හා ඓන්ද්රීය ලෙස දේශපාලන පක්ෂය සිය වපසරියෙහි මෙය ඉෂ්ට කරන බව කිව හැකි ය. යම් සමාජ කණ්ඩායමක දේශපාලන පක්ෂයට එකතු වන බුද්ධිමතකු අදාළ කණ්ඩායමේ ඓන්ද්රීය බුද්ධිමතුන් හා යාවනු ඇති අතර අදාළ කණ්ඩායම සමඟ තදින් බැඳෙනු ඇත. රාජ්ය පාලනයට සම්බන්ධ වීමෙන් මෙය සිදුවනු ඇත්තේ ඉතා සුළු වශයෙනි; බොහෝ විට සිදුවන්නේ ම නැත. ඇත්තෙන් ම බොහෝ බුද්ධිමත්තු රාජ්යය ඔවුන් යැයි සිතන්නට පටන් ගනිති. මේ බුද්ධිමතුන් ප්රමාණය සැලකූ විට මේ විශ්වාසය සමහර විට වැදගත් ප්රතිඵල ඇතිකරන අතර, සත්ය වශයෙන් ම රාජ්යය වන මූලික ආර්ථික කණ්ඩායමට අප්රසන්න අර්බුද ඇති කරයි.
දේශපාලන පක්ෂයක සියලු සාමාජිකයන් බුද්ධිමතුන් ලෙස සැලකිය යුතු ය යන්න පහසුවෙන් කවටකමක් හා විගඩමක් විය හැකි ය. එහෙත් යමෙක් ඒ ගැන සිතා බලන විට මීට වඩා හරියන දෙයක් නැතැයි පෙනෙනු ඇත. ඇත්තෙන් ම මට්ටම්වල විභේදනයක් ලකුණු කළ යුතු ය. යම් පක්ෂයක ඉහල හා පහල මට්ටම්වල සාමාජිකයන් විශාල හෝ කුඩා අනුපාතයක් සිටිය හැකි ය, ඒත් අදාළ කාරණය වන්නේ මෙය නො වේ. අදාළ වෙන්නේ කෘත්යයයි, එය අධ්යක්ෂණ හා සංවිධායනමය ස්වරූපයක් (අධ්යාපන හා බුද්ධිමය ලෙස) ගනී. දේශපාලන පක්ෂයකට වෙළෙන්දකු සම්බන්ධ වන්නේ ව්යාපාර කිරීමටවත්, කර්මාන්තකරුවකු සම්බන්ධ වෙන්නේ අඩු පිරිවැයකට වැඩියෙන් නිපදවීමටවත්, ගොවියකු සම්බන්ධ වන්නේ නව වගා ක්රම ඉගෙනීමටවත් නො වේ. (වෙළෙන්දාගේ, කර්මාන්තකරුවාගේ හා ගොවියාගේ මේ සමහර ඉල්ලීම් පක්ෂය මඟින් සපිරිය හැකි නමුත් ඔවුන් සම්බන්ධ වන්නේ ඒ සඳහා නො වේ.)
මේ කාර්යයන් සඳහා, සීමාවන් තුළ, වෙළෙන්දන්ගේ කර්මාන්තකරුවන්ගේ හා ගොවීන්ගේ ආර්ථික-ව්යාපාරික ක්රියාකාරකම්, වඩා හොඳින් ප්රවර්ධනය කරන වෘත්තීයමය සංවිධාන ඇත. දේශපාලන පක්ෂය තුළ, සමාජ හා ආර්ථික කණ්ඩායමක සාමාජිකයෝ ඔවුන්ගේ ඓතිහාසික වර්ධනය තුළ මේ අවධිය පසු කොට ජාතික හා ජාත්යන්තර වශයෙන් වඩා පොදු කාර්යයන්හි කාරකයන් බවට පත් වෙති. විවිධ ජාතික ඉතිහාසවල සන්දර්භයෙහි හා එක් එක ජාතියෙහි විවිධ ප්රධාන සමාජ කණ්ඩායම්වල (විශේෂයෙන් ආර්ථික ක්රියාකාරකම උපකරණ භාවිතය වූ කණ්ඩායම්වල) වර්ධනය සන්දර්භයෙහි ඓන්ද්රීය හා සාම්ප්රදායික ප්රවර්ගවල බුද්ධිමතුන් වර්ධනය වීම ගැන සංයුක්ත ඓතිහාසික විශ්ලේෂණයකින් දේශපාලන පක්ෂයේ කාර්යභාරය වඩා පැහැදිලිව මතු වී පෙනෙනු ඇත.
පාදක සටහන්
